Dochodzenie zapłaty w Niemczech, czy skuteczna windykacja jest możliwa?

 


Wstęp

Przed podjęciem współpracy handlowej z kontrahentem z zagranicy warto upewnić się, z jakim podmiotem mamy do czynienia. Nie zawsze bowiem, niemieccy klienci uosabiają cechy solidności i terminowości, z jakimi zwykle się ich kojarzy.. Może to prowadzić do problemów związanych z niemożnością uzyskania należnego świadczenia. Jak się przed tym uchronić i co w sytuacji, gdy nie możemy wyegzekwować zapłaty od niemieckiego klienta?

Przede wszystkim warto skorzystać z pomocy niemieckiego prawnika, który pomoże zminimalizować ryzyko nieuzyskania świadczenia na poziomie zawierania umowy.
Poza tym należy dobrze sprawdzić przyszłego partnera. Najprostszym sposobem zapoznania się z osobą kontrahenta jest jego strona internetowa, na której powinny znajdować się informacje dotyczące osoby odpowiedzialnej za reprezentację, numer wpisu do rejestru handlowego (Handelsregister) oraz numer identyfikacji podatkowej, co pomoże nam w dalszej weryfikacji. Posługując się numerem wpisu do rejestru, bezpłatnie sprawdzimy, czy podany numer rzeczywiście przypisany jest do przedsiębiorstwa, które prowadzi kontrahent. Dalsze informacje dotyczące np. stanu majątkowego spółki uzsykamy analizując wpis do rejestru hadnlowego. Poza tym nr VAT, pozwala upewnić się na stronie Komisji Europejskiej, czy jest aktywny, a sprawdzenie czy należy on do danego przedsiębiorstwa można zweryfikować w Ministerstwie Finansów.

Czasem jednak nawet tak dobre przygotowanie do współpracy, dobrze skonstruowana umowa, zapoznanie się z ogólnymi warunkami relacji między kontrahentami uregulowane bezpośrednio w ogólnych warunkach umów (Allgemeine Geschäftsbedingungen) nie dają gwarancji, że zobowiązanie zostanie spełnione terminowo. Co więc eśli termin płatności minął, a my nadal czekamy na zapłatę?

Niezależnie od tego, czy prowadzimy działalność w Polsce czy na terenie Niemiec, zwykle proces windykacji rozpoczyna się od windykacji polubownej, a jeśli to nie przyniesie skutku, sprawa może skończyć się postępowaniem przed sądem, na które składa się postępowanie nakazowe lub właściwe postępowanie sądowe. Nie warto natomiast zwlekać z dochodzeniem należności, gdyż trzeba pamiętać o terminach przedawnienia, po upływie których dłużnik będzie mógł uchylić się od zapłaty. W Niemczech w stosunkach termin przedawnienia wynosi co do zasady 3 lata. Wyjątkiem są stosunki wynikające z umów szczególnego rodzaju (umowy o przewóz osób lub rzecz) lub innych podstaw prawnych (czyny niedozwolone).

 

I. Pozasądowa windykacja polubowna -Mahnung

Po pierwsze, rozpoczęcie jakichkolwiek rozmów z dłużnikiem zaczyna się od pisemnego wezwania do zapłaty.polegającego na skierowaniu do dłużnika pisma, w kotrym (Mahnung) zostaje on poinformowany o pozostawaniu w zwłoce oraz o podstawie zaległości, terminie i konieczności dokonania zapłaty wraz z odsetkami i kosztami zastępstwa – o ile wierzyciel już na tym etapie reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika.

Postępowanie kończy się często zawarciem ugody, przez co jest ono najbardziej optymalnym sposobem wyegzekwowania zapłaty ze względu na czas i koszty. Pozwala ono także zwykle na dalszą współpracę między partnerami. Negocjacje dotyczące wysokości zobowiązania, terminu zapłaty, podziału świadczenia na raty, odsetek prowadzą do najefektywniejszego działania i najszybszej spłaty.

 

I. Windykacja sądowa- Mahnbescheid

Brak reakcji dłużnika na wysłane wzwanie do zapłatylub brak możliwości zawarcia ugody otwiera drogę do wszczęcia postępowania nakazowego badź sądowego, w celu uzyskania tytułu egzekucyjnego. W Niemczech istnieją 2 formy takiego postępowania. W p(Mahnverfahren). Jest ono szybsze i tańsze. Kończy się wydaniem nakazu zapłaty (Mahnbescheid). W przeciwieństwie do postępowania zwykłego nie jest wymagane przedłkadanie jakochkolwiek dokumentów wykazujących podstawę i wysokość należności.. Po skierowaniu wniosku o wydanie nakazu zapłaty, nakaz jest niejako „automatycznie” wydawany przez właściwy sąd nakazowy i po uregulowaniu przez wnioskodawcę naleznej opłaty sądowej doręczany dłużnukowi.

Jeżeli dłużnik nie zgadza się na zapłatę części lub całości roszczenia, ma możliwość wniesienia w przeciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty sprzeciwu (Wiederspruch), który wniesiony prawidłowo pozbawia nakaz mocy prawnej. Sprzeciw musi być złożony w formie pisemnej i w przeciwieństwie do prawa polskiego nie musi zawierać uzasadnienia. Zasadność roszczenia przez sąd nie podlega badaniu. W przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu wierzyciel może uzupełniając opłatę skierować sprawę na drogę zwykłego postępowania sądowego.
Istotną korzyścią złożenia wniosku o wydanie nakazu zapłąty jest przerwanie biegu przedawnienia.

Jeżeli dłużnik nie dokona zapłaty bądź nie złoży sprzeciwu w prawidłowy sposób w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia mu nakazu, nakaz staje się prawomocy i wierzyciel może złożyć wniosek o nadanie na jego podstawie klauzuli wykonalności, umozliwiającej skierowanie sprawy na drogę daleszego postępowania egzekucyjnego. Kolejno po upływie dwóch tygodni od doręczenia dłużnikowi wykonalnego nakazu zapłaty, ma on 2 tygodnie na złożenie kolejnego sprzeciwu.

W przypadku wniesienia sprzeciwu bądź wniesienia sprawy na tory postępowania sądowego przez stronę w sądzie powszechnym, sąd zobowiązuje wierzyciela do dostarczenia uzasadnienia swojego roszczenia oraz wykazania jego podstaw i wysokości,

 

I. Windykacja sądowa – Klageerhebung

Drugą formą postępowania sądowego jest właściwe postępowanie sądowe. Wiąże się ono z wyższymi kosztami, większym nakładem czasu ze względu na konieczność wyznaczenia rozprawy, przeprowadzenia dowodów np. w postaci przesłuchania stron, świadków, biegłych etc. . Jeżeli po uprawomocnieniu się wyroku w postępowaniu sądowym, dłużnik nie dokona zapłaty, sprawę kieruje się na drogę postępowania egzekucyjnego,która pozwoli na dokonanie egzekucji z majątku dłużnika. Egzekwowane są równiez jako pierwsze powstałe koszty postępowania, zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika oraz komornika prowadzącego egzekucję.

Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 5.000 Euro, sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd rejonowy (Amtsgericht), w przeciwnym wypadku Sąd Okręgowy (Landsgericht). Postępowanie wszczyna się wniesieniem pozwu, który następnie doręczony jest dłużnikowi. Następnie od dłużnika wymaga się odpowiedzi na pozew. Kolejno sąd zarządza wymianę pism przygotowawczych , w których strony zajmując stanowisko w sprawie i wykazują zgłoszone żądania. Następnie dochodzi do wyznaczenia terminu rozprawy, która kończy się wydaniem wyroku lub zawarciem ugody sądowej. Jeżeli strony nie zgadzają się z treścią wyroku, mogą wystosować odwołanie do odpowiednio wyższego szczeblem sądu, Landsgericht albo Oberlandsgericht. Od wyroku sądu wyższej instancji przysługuje rewizja do niemieckiego Sądu najwyższego (Bundesgerichtshof).

 

I. Egzekucja – Vollstreckung

Zdecydowaną korzyścią wynikającą z posiadania niemieckiego tytułu egzekucyjnego, a więc wyroku, nakazu zapłaty jest możliwość przeprowadzenia egzekucji na terenie Niemiec bez dodatkowych formalności. Jeżeli natomiast to polski sąd wydał w spornej sprawie przeciwko niemieckiemu dłużnikowi orzeczenie, wtedy koniecznym będzie złożenie do niemieckiego sądu wniosku o uznanie wykonalności polskiego orzeczenia.

Może się jednak zdarzyć, że egzekucja nie przyniesie skutku. Wtedy dłużnik będzie zobowiązany do ujawnienia pod przyrzeczeniem posiadanego majątku. Jeżeli tego nie uczyni, będzie można wydać przeciwko niemu list gończy lub nawet zastosować areszt. Złożenie oświadczenia powoduje wpisanie dłużnika, do czasu uregulowania płatności, na okres 3 lat na listę dłużników, co stanowi prawną przeszkodę w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W sytuacji kiedy dłużnik jest niewypłacalny, na wniosek wierzycieli lub samego dłużnika można otworzyć postępowanie upadłościowe wobec dłużnika. Skutkuje ono utratą możliwości dysponowania przez dłużnika swoim majątkiem.

W przypadku spraw bezspornych można otrzymać europejski tytuł egzekucyjny, który polega na wydaniu przez sąd orzekający, w naszym przypadku, przez sąd polski, orzeczenia, w którym poświadcza, iż stanowi ono europejski tytuł wykonawczy, pozwalający na bezpośrednie wszczęcie egzekucji w Niemczech.

Innym sposobem dochodzenia roszczenia na poziomie prawa europejskiego jest złożenie wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty. Jest to możliwe, jeśli strony mają swoje siedziby w różnych krajach Unii Europejskiej, a siedziba dłużnika w kontekście omawianego tematu znajduje się w Niemczech. Oczywiście w przypadku złożenia przez dłużnika w ciągu 30 dni sprzeciwu co do nakazu zapłaty, sprawa może zostać skierowana do postępowania sądowego. Zaletą takiego orzeczenia jest fakt, iż nakaz zapłaty stanowi tytuł egzekucyjny, a więc nie wymaga dodatkowego złożenia wniosku o stwierdzenie wykonalności, jak to ma miejsce w postępowaniu nakazowym. Wadą natomiast jest konieczność dokładnego uzasadnienia roszczenia wraz z dostarczeniem dowodów.

 

Podsumowanie

Reasumując, przed wdaniem się w jakiekolwiek relacje z nowymi kontrahentami, warto dokładnie sprawdzić, czy są oni wiarygodnymi partnerami biznesowymi i dokładnie przeanalizować umowę. Jeśli natomiast koniecznym będzie wyegzekwowanie niezaspokojonego przez dłużnika roszczenia,można ubiegać się o to w Niemczech, oraz przy zastosowaniu przepisów prawa europejskiego również w Polsce. W związku z tym, że niemieccy dłużnicy zwykle zaczynają traktować sprawę poważnie po zwróceniu się do nich przez niemieckiego profesjonalnego pełnomocnika zaangażowanie go już na etapie wezwania do zapłaty znacznie przyspiesza i ułatwia skuteczne dochodzenie należności.